جنگ در خاورمیانه چگونه معادلات معدن، انرژی و طلا را در جهان تغییر داد؟
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: جنگ ایران و آمریکا، تشدید تنشها و درگیریهای نظامی در منطقه خاورمیانه و ادامه بحران در تنگه هرمز تنها بازار نفت را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه آثار آن اکنون در بازارهای جهانی فلزات، پروژههای عظیم انرژی و حتی سرمایهگذاریهای معدنی در نقاط دوردستی مانند آفریقا و استرالیا نیز قابل مشاهده است. تازهترین گزارشها نشان میدهد این تحولات بر هزینههای تولید نیکل، مسیر توسعه پروژههای گازی و رفتار سرمایهگذاران در بازار طلا اثر گذاشته است.
جنگ در خاورمیانه و زنجیره تأمین مواد معدنی
یکی از نخستین بخشهایی که از تحولات منطقه تأثیر پذیرفته، صنعت معدن است. پروژه نیکل آمباتووی در ماداگاسکار که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نیکل و کبالت آفریقا محسوب میشود، همزمان با مشکلات عملیاتی و خسارات ناشی از طوفانهای گرمسیری با فشار فزاینده هزینهها نیز روبهرو شده است.
بر اساس گزارش رویترز، افزایش قیمت گوگرد از زمان آغاز جنگ ایران، هزینههای تولید این معدن را بالا برده و حاشیه سود آن را تحت فشار قرار داده است. گوگرد یکی از مواد اولیه مهم در فرآوری نیکل و کبالت به شمار میرود و افزایش بهای آن سودآوری پروژههایی مانند آمباتووی را دشوارتر کرده است.
این موضوع در شرایطی رخ میدهد که شرکت ژاپنی سومیتومو پس از حدود دو دهه حضور در این پروژه و تحمل بیش از ۲.۵ میلیارد دلار زیان انباشته، تصمیم گرفته سهم خود را واگذار کند. تحلیلگران معتقدند افزایش هزینههای انرژی و مواد اولیه در پی بیثباتیهای ژئوپلیتیکی، فشار مضاعفی بر پروژههای معدنی پرهزینه وارد کرده است.
فرصت تازه برای صادرکنندگان گاز
در نقطه مقابل برخی کشورهای دارای ذخایر گاز طبیعی ممکن است از شرایط جدید منتفع شوند. استانداردبانک آفریقای جنوبی در گزارشی درباره پروژه عظیم LNG رووما در موزامبیک اعلام کرده است که این کشور میتواند از دهه ۲۰۳۰ به یکی از تأمینکنندگان مهم گاز جهان تبدیل شود.
در این گزارش بهصراحت اشاره شده که کشورهای منطقه آسیاـاقیانوسیه پس از اختلالات عرضه ناشی از درگیری ایران و عدم اطمینان نسبت به امنیت مسیرهای انرژی خاورمیانه، به دنبال تنوعبخشی به منابع تأمین انرژی خود هستند.
در چنین فضایی پروژه ۳۰ میلیارد دلاری روووما LNG میتواند به گزینهای جذاب برای خریداران آسیایی تبدیل شود. برآوردها نشان میدهد این پروژه قادر است سالانه ۱۱ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی موزامبیک بیافزاید و بیش از ۱۵۰ هزار فرصت شغلی ایجاد کند.
در واقع هرچه نگرانیها درباره امنیت عرضه انرژی در خلیج فارس افزایش یابد، پروژههای گازی در آفریقا، آمریکای لاتین و سایر مناطق جهان اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد.
طلا برنده سنتی بحرانهای ژئوپلیتیکی
بازار طلا نیز از تحولات اخیر بیتأثیر نمانده است. گزارش مؤسسه Surbiton Associates نشان میدهد اگرچه تولید طلای استرالیا در سهماهه نخست سال تحت تأثیر بارندگیهای شدید و آتشسوزیهای جنگلی کاهش یافته، اما مهمترین عامل اثرگذار بر بازار، تحولات ژئوپلیتیکی بوده است.
به گفته کارشناسان این مؤسسه، آغاز جنگ ایران و آمریکا و نگرانیها درباره بسته شدن تنگه هرمز، شوک قابل توجهی به بازارهای مالی وارد کرد. در واکنش به این وضعیت بازارهای سهام جهانی با افت مواجه شدند و بسیاری از مؤسسات مالی برای جبران زیانهای خود اقدام به فروش بخشی از ذخایر طلای خود کردند.
این روند در کوتاهمدت باعث نوسان و افت قیمت طلا شد، اما کارشناسان معتقدند عوامل بنیادی حمایتکننده از قیمت طلا همچنان پابرجاست، زیرا عدم اطمینان در حوزههای گوناگون سیاسی و اقتصادی در سطح جهانی همچنان ادامه دارد.
اقتصاد جهانی در سایه ریسکهای ژئوپلیتیکی
مجموع این تحولات نشان میدهد جنگ و تنشهای منطقهای دیگر صرفاً یک مسئله امنیتی یا سیاسی نیست، بلکه به یکی از متغیرهای تعیینکننده در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. افزایش هزینه تولید فلزات استراتژیک، تغییر مسیر سرمایهگذاری در پروژههای انرژی و نوسان بازارهای مالی و فلزات گرانبها، همگی بیانگر آن هستند که تأثیر تحولات خاورمیانه اکنون از مرزهای منطقه فراتر رفته است.
درحالیکه برخی پروژههای معدنی با افزایش هزینهها و کاهش سودآوری روبهرو شدهاند، کشورهای دارای منابع جدید گاز طبیعی فرصت یافتهاند جایگاه خود را در بازار جهانی انرژی تقویت کنند. همزمان طلا نیز بار دیگر نقش سنتی خود را بهعنوان یکی از مهمترین داراییهای امن در دورههای بحران و بیثباتی سیاسی ایفا میکند.
